Oto wybrane cytaty, wypiski z dzieła "Droga" (tł. M. Fostowicz) oświeconego mędrca, półlegendarnego filozofa, żyjącego w VI wieku przed Chrystusem, twórcy taoizmu Lao Tsy (Lao Tse, Laozi). Jego nauka jest pełna mądrości i światłości, wiele z jej treści jest bardzo spójna z nauką Chrystusa zawartą w Ewangeliach, jak i w tekstach gnostyków. Do niektórych cytatów dodałem swój komentarz kursywą.

1. Na szlaku wielu wędrówek Istota Drogi (Dao) nie jest określona, istnieją nazwy, lecz natura słów pozostaje nieuchwytna. Bezimienne jest źródło tworzenia, chociaż rzeczy wszystkie wspólną mają macierz, a ona ma imię. (podobny motyw w tekstach gnostyckich - przyp. mój)

2. Prawdziwą służbą Mędrca jest pracować w milczeniu ("jestem cichy i pokornego serca" - mówi Jezus, przyp. mój), bo nie racje lecz spełnienia są nauką tego, który wszystkim jednakowo służy. (Chrystus przyszedł aby służyć ludziom - przyp. mój)

3. Człowiek mądry wybiera miejsce ostatnie, dlatego jest przed wszystkimi. Gubi siebie i przez to jest zbawiony. Czyż nie odnajdzie swego celu gdziekolwiek się uda?

4. Nie jest dobrze brać cokolwiek zapragniesz. Lepiej się powstrzymać. Działaj, bądź energiczny i zaradny, ale niezbyt długo. Nie będziesz panem swojego domu, jeśli zbyt wiele zgromadzisz. Bogactwo, siłę i godność powierz wyrokom losu. Kiedy sukces i sława przyjdą do ciebie ukryj się w cieniu. Takie jest prawo Drogi (Dao).

5. Cierpisz z własnego powodu. Gdybyś był pozbawiony "ja", dolegliwości istnienia nie znalazłyby obiektu.

6. Jeśli posiadasz to, co wiecznie trwa, wtedy jesteś sprawiedliwy, a sprawiedliwość to godność królewska, a królewskość jest święta. I choćbyś umarł zawsze będziesz. ("I choćby i umarł, żyć będzie" - przyp. mój)

7. Spostrzegaj to co jasne wokół ciebie, lecz pamiętaj, że kryje ono niepoznaną ciemność.

8. Wielu jest takich, co chcieliby cały świat naprawić zgodnie z własnym wyobrażeniem. Widzę jednak, że im się to nigdy nie udaje, bo świat ten jest świętym naczyniem nie po to ukształtowanym, by zmieniać go miał człowiek.

9. Człowiek rozumny unika krańcowych skłonności, radykalnych sądów, nieobliczalnych idei.

10. Niech nie próbują orężem panować nad światem; Ta taktyka gorsza jest od klęski, bo gdzie armie przejdą, tam najwyżej dzika róża wyrośnie, a na szlaku wielkich marszrut pozostaną lata ciemności i głodu.

11. Kiedy ktoś ma prawdziwie dobre zamiary, powstrzymuje się i nie pragnie zwyciężać.

12. Mądry jest człowiek znający innych, lecz Mistrz znający sam siebie jest oświecony. (Poznaj siebie - stały motyw nauczania zmartwychwstałego Jezusa w tekstach gnostyckich oraz "Królestwo Boże jest w was" - przyp. mój)

13. Potężny jest ten, kto zwycięża wrogów i łamie wszelkie przeszkody, lecz kto pokonał sam siebie potężniejszy jest od niego. (czyż ukrzyżowanie się dla świata, przechodzenie mimo, wyrzeczenie dóbr i świata, noszenie swego krzyża nie jest pokonaniem samego siebie? - przyp. mój)

14. Gdy raz uchwycisz bezcielesną formę będziesz mógł wędrować gdzie zapragniesz - cicho, spokojnie, bez trudu i bez uporczywego lęku.

15. Prawdziwa doskonałość to wielka niewzruszoność, sama z siebie nie ma potrzeby działać. (Jezus rzekł: Bądźcie tymi, którzy przechodzą mimo - przyp. mój)

16. Gdy znajomość Drogi (Dao) (gdy znajomość Chrystusa/Ducha Chrystusowego - przyp. mój) znika wtedy pozostaje szlachetność i prawość, gdy one znikną, pozostaje moralność, gdy ona się wykruszy wówczas panuje uprzejmość - pozór wiary, pusty ceremoniał będący powodem każdej anarchii. (Jakże spójne z nauką Jezusa, który negatywnie ocenia obrzędowość, pusty rytualizm - "Nie bądźcie jak obłudnicy..." - przyp. mój)

17. Przeczucie, mówią, wypełnia się w Doktrynie (lub Dogmatach - przyp. mój), lecz znacznie lepszym punktem wyjścia jest niewiedza: kiedy człowiek dojrzały sięga po owoce, nie kwiaty, wydobywa miąższ a odrzuca łupinę. Odrzucając jedno bierze drugie.

18. Słysząc przekaz Drogi (Ewangelii - przyp. mój) najdoskonalszy z ludzi gorliwie będzie badał jej niewyczerpany bieg. Człowiek przeciętny łatwo uchwyci sens, poderwie się i zaraz przysiądzie. (Porównaj przypowieść o ziarnach, które pada w różne miejsca - przyp. mój)

19. Człowiek prymitywny gdy usłyszy Nowinę (gdy usłyszy Ewangelię - przyp. mój), będzie śmiał się albo nienawidził. Dlatego powiadają: "na prostej drodze potknie się ten, kto idąc co chwilę się ogląda". (Jezus kamieniem węgielnym, na którym się potykają. Porównaj też żona lota, która ogląda się za siebie. - przyp. mój)

20. Wielka Droga rodzi Jedno. A Jedno - Dwa. Z nich powstaje Trzecie i cała reszta. (Bóg Ojciec rodzi Syna, z Ojca i Syna rodzi się Duch Św., dalej cała reszta bytów - przyp. mój) Wszystko co jest, dźwiga cień na swoich barkach, a słońce trzyma w ramionach. Pulsujący oddech między światłem a cieniem daje chwiejną równowagę - życie światu. (Chrystus zaś znosi już rozróżnienie i podział i dźwiga cień na swoich barkach - krzyż, obejmując i będąc dawcą światła i słońcem dla świata - przyp. mój)

21. Dopóki Droga (Chrystus, Ewangelia - przyp. mój) rządzi światem konne zaprzęgi użyźniają pola, gdy tylko zniknie jej ślad konie wojny zarżą w parkach.

22. Nie ma większego grzechu nad uczucie nienawiści. Trudno wpaść w większą niedolę, niż własne niezadowolenie. Nie ma straszniejszego fatum od nieposkromionej żądzy. Gdy jesteś zadowolony niczego ci nie będzie brakować. (Nie zaś odwrotnie, jak się powszechnie uważa, tzn. gdy się wszystko ma to jest się zadowolonym, przeciwnie, gdy jest się zadowolonym niczego nam nie brak - przyp. mój)

23. Nie wychodząc z domu możesz poznać świat. (Ponieważ Królestwo Boże jest w nas - przyp. mój) Wyglądając przez okno możesz ujrzeć swoją Drogę (którą jest Chrystus - przyp. mój) im dalej pójdziesz tym mniej będziesz rozumiał (Któż z filozofujących nie ma takiego uczucia? "Wiem, że nic nie wiem" - przyp. mój). Zgodnie z tym Mędrzec wie wszystko, chociaż nie docieka, widzi nie patrząc, działa nie czyniąc.

24. Student ucząc się osiąga codzienny postęp, lecz Drogę (Chrystusa - przyp. mój) można poznać jedynie poprzez codzienne straty: stracić tu, nie zdążyć tam...aż przychodzi spokój.

25. Wszystkiemu co istnieje, potrzebna jest swoboda. Świat cały podlega tym, którzy pozwalają mu płynąć lekko. Lecz jeśli ktoś się nieustannie wysila, świat zdaje się niezwyciężony.

26. Umysłu Mędrca nie krępują żadne reguły, lecz akceptuje on to, co ludziom służy. Dlatego wybiera Dobro będące światłem zarówno dla sprawiedliwych jak i złoczyńców. Podobnie skłania się ku Wierze, skoro Dobro wypełnia się Wiarą.

27. Mędrzec będąc na ziemi bezstronnym świadkiem, nie dzieli i nie sądzi. ("Nie sądźcie, abyście nie byli sądzeni" naucza Jezus - przyp. mój)

28. Kiedy przechadzam się po Wielkiej Drodze, czegóż mogę się obawiać? Jest ona szeroka i wygodna dla stóp, lecz ludzie wciąż brną krętymi ścieżkami. (Analogon w Ewangelii niewłaściwej drogi, którą podąża większość ludzi, chociaż tutaj nieco odwrócony, gdyż droga prawdy jest szeroka i wygodna, ale tak jak w Ewangelii niewielu nią podąża - przyp. mój)

29. Człowiek doskonały jest jak dziecko, insekty nie dotykają jego skóry, drapieżne ptaki i dzikie bestie nie odważą się zaatakować jego ciała. ("Stancie się jak dzieci" - przyp. mój)

30. Ci, którzy wiedzą, milczą, a ci, którzy mówią, nie wiedzą. (Jakże wielu głosi prawdy, dogmaty, tak naprawdę nic nie wiedząc - przyp. mój)

31. Mędrzec jest prostolinijny, ale nie prostacki, rozumny, ale nigdy nie złośliwy; Bywa surowy, ale nie bezwzględny; I chociaż otacza go promienna jasność nigdy nie oślepia.

32. Czyż starożytni nie powiadali, że szukający znajdą (później Jezus również naucza "szukajcie, a znajdziecie" - przyp. mój), a tym którzy znaleźli winy będą darowane? Dlatego wynieśli oni Drogę i jej zasługi ponad wszelkie bogactwa w świecie.

33. Niech twój czyn trwa w bezczynie, praca w bezruchu. Smakuj to, co pozbawione smaku; Wielkie przyjmuj jak małe, częste - jak rzadkie, złość nagradzaj dobrem. ("zło dobrem zwyciężaj", "jeśli kto uderzy ciebie w policzek, nadstaw mu i drugi" - przyp. mój)

Pobierz Lao Tsy - Droga (.pdf)